Politika

Gramsci ve Mao

Günümüz Yeni Sol düşüncesindeki en önemli gelişme, düşüncelerin, ideolojilerin ve kültürün toplumda oynadığı role ilişkin zihinsel bir uğraşının ortaya çıkmasıdır. Çoğu Yeni Solcu aydının açıklamaya uğraştığı esas mesele, Batılı egemen çevrelerin burjuva hâkimiyetini sağlama noktasında nasıl olup da yönetilenlerin rızasını alabildiğidir.(1) Marx, Engels ve Lenin de, daha dar bir çerçevede de olsa, “ideolojik üstyapı” sorunuyla ilgilenmişlerdir. Marx, Alman İdeolojisi’nde [The German Ideology] (s.

Şerif Mardin’de Kemalizm ve din sorunu

1950’li yıllardan beri eser vermekte olan Şerif Mardin, önce Bediüzzaman Said Nursi Olayı adlı kitabının yarattığı etki ve tartışmalardan dolayı 1990’larda, ardından mahalle baskısı kavramını ortaya atmasından dolayı 2000’li yıllarda kamuoyunun gündemine gelmiş ve geniş kesimlerince tanınmış bir sosyal bilimciydi. Bu nedenle ölümünün ardından gazetelerde bir dizi değerlendirme yazısı kaleme alındı. Ancak bu tür yazılar ya genel bir karşıtlık ya da tarafgirliğin yeniden olumlanması ya da yazarların Şerif Mardin ile kişisel ilişkilerinden kalan izlenimlerin aktarılması düzeyinde kaldılar.

Ders kitaplarında “cihat”

Milli Eğitim Bakanlığı’nın hazırladığı yeni öğretim programlarında yer alan “cihat” kavramının ders kitaplarındaki içeriğine bakıldığında tüm liselerde seçmeli olarak okutulan “Temel Dini Bilgiler” dersi ile imam hatip okullarında zorunlu olan “Fıkıh” dersinde “ilahi mesajı insanlara duyurmak, nefse karşı mücadele etmek ve Allah’ın dinini yüceltip yaymak için elden gelen çabayı göstermek, Allah için yaşamak ve fedakârlık” olarak tanımlandı. “İmam Hatip Ortaokul Temel Dini Bilgiler İslam 7” dersinde “Allah’a Kulluk ve İbadet” ünitesinde cihat başlığı da vardır.

Çin Halk Cumhuriyeti: Kızıl Bekçiler

1966 ortalarında Çin’de bir “kızılca kıyamet” koptu. Yumruklarını sıkmış çoluk çocuk “Kızıl Bekçiler”, sokaklara “Kültür İhtilâli” taşırıyorlar.

Kapitalist dünyada da “asi gençlik” var, süzme salon züppeliğidir; bitli bitnik adlı ekzistansiyalizm var, alafranga dervişliktir. İki olay hiç benzeşiyor mu? Kapitalizm; Çin olaylarına bakınca, kendisini aynada görüyormuşça bir sevince kapıldı. “Asi gençlik” nasıl, emperyalizm çağındaki kapitalizmin yozlaştırıcı bir kıyamet alâmeti ise, “Kızıl Bekçiler” hareketi de tıpkı öyle, “sarı” dünyanın çöküş alâmeti olamaz mı?

Doğal afet söyleminden neoliberal kentsel politikalara: İstanbul’un sel ile imtihanı

1980’li yıllarla birlikte tüm dünyada uygulanmaya başlanan neoliberal ekonomik politikalara paralel olarak, Türkiye de önemli bir değişim geçirmeye başlamış; kentsel ölçekte uluslararası büyük sermaye yatırımlarına kolaylık sağlayan politik bir anlayış gelişmiştir. Bu gelişmeye bağlı olarak sermaye birikiminin niteliğinin değişmesi ve etki alanının genişlemesi, kentleri sermaye birikiminin aracı haline getirmiş ve Türkiye kentleri de buna göre şekillenmeye başlamıştır. Bu süreçte uluslararası sermaye kadar devlet ve yerel yönetimler de önemli birer aktör olarak ön plana çıkmışlardır.

"Mao'nun yaptığı doğrudan demokrasi anlayışına dönüştür"

Korkut Boratav, Bilim ve Ütopya okurlarının yakından tanıdığı bir isim. Türkiye’nin önde gelen Marksist iktisatçılarından. 1935 doğumlu. “1402’likler”den… Yayınlanmış pek çok kitabının arasında Türkiye İktisat Tarihi, Tarımsal Yapılar ve Kapitalizm, İstanbul ve Anadolu’dan Sınıf Profilleri, 1980’li Yıllarda Türkiye’de Sosyal Sınışar ve Bölüşüm, Emperyalizm, Sosyalizm ve Türkiye gibi yapıtlar da bulunuyor.

Müfredattaki şeriat

MEB’in Temmuz ayında kamuoyuna sunduğu din dersleri öğretim programlarında millet, milli devlet, kadın ve insan onuru, farklı inanç ve laiklik karşıtı ifadelerin daha fazla ve açık şekilde yer aldığını tespit ediyoruz. Çalışmamız kapsamında bu okullarda okutulan mevcut din dersleri kitapları ve yeni ders müfredatları incelenmiştir.

Türkiye’de ilk evrim karşıtı: Fethullah

Yeni müfredatta bir doğa yasası olan evrime yer verilmemesi Türkiye’de evrim karşıtlığının kökenine dair merakı artırdı.
Evrim düşmanlığı nasıl başladı?
Ortaya çıkışı kime, hangi kesime dayanıyor?
Evrim kuramına yönelik tartışmalarının miladı 12 Eylül 1980 Amerikancı darbesiyle başlatılır. Fakat öncesi düşünülmez.
Türkiye’de evrim karşıtlığı 70’lerin ikinci yarısından sonra ve 80’lerin başında resmi olarak devlet içinde savunulur oldu. Fakat bunun bir evveliyatı vardı!

Emperyalizm, işçi sınıfımız ve FETÖ

Bu yazı Bilim ve Ütopya'nın Eylül 2016 sayısında yayımlanmıştır.

Yıldırım KOÇ
ODTÜ İktisat Bölümü Öğretim Üyesi

Türkiye ile ABD arasında yıllardır gizli bir biçimde süren savaş, Fethullahçı Terör Örgütü’nün (FETÖ) 15 Temmuz 2016 gecesi başlattığı darbe girişimiyle yeni bir aşamaya sıçradı. ABD emperyalizmi, “kara gücü” olarak nitelendirdiği PKK’nın kentlerdeki yenilgisinin ardından, casus olarak kullandığı Fethullah Gülen cephesinde de yeni bir askeri yenilgi yaşadı.