Hititçeye Giriş

Dil, Çivi Yazısı ve Temel Metin Okumaları

Eğitmen: Prof. Dr. İlknur Taş (Hitit Üniversitesi)

Anadolu’nun yazılı tarihine açılan kapıyı aralamaya hazır mısınız?

Hititçeye Giriş, dünyanın bilinen en eski Hint-Avrupa dillerinden biri olan Hititçeyi ve Hititlerin kullandığı çivi yazısı sistemini, filolojik yöntemlerle ve uygulamalı çalışmalar eşliğinde öğreten kapsamlı bir başlangıç semineridir. Sekiz haftaya yayılan bu program, katılımcıları yalnızca Hitit dilinin temel grameriyle değil; Boğazköy/Ḫattuša tabletleri, Hitit kâtiplik geleneği, metin türleri ve bir Hititoloğun tablet okuma yöntemleriyle de tanıştırır.

Her ders, 40 dakika kuramsal anlatım + 10 dakika ara + 40 dakika uygulama biçiminde yürütülür. Böylece öğrenilen konular aynı gün çivi yazısı işaretleri, transliterasyon ve metin çözümlemeleri üzerinden pekiştirilir.

Seminerin Amacı

Bu eğitimin amacı, katılımcılara Hitit dilinin ve Hitit çivi yazısının temel özelliklerini tanıtmak; Hititçe metinlerin nasıl yazıldığını, çözümlendiğini ve okunduğunu uygulamalı olarak göstermektir.

Program sonunda katılımcıların:

• Hititçenin tarihsel gelişimini ve Hint-Avrupa dil ailesindeki yerini kavraması,

• Yaygın çivi yazısı işaretlerini tanıyıp okuyabilmesi,

• Temel Hititçe gramer yapılarını kullanabilmesi,

• Seçilmiş kısa Hititçe metinleri öğretici eşliğinde çözümleyebilmesi hedeflenmektedir.

Kimler Katılabilir?

Bu seminer herhangi bir ön koşul gerektirmez. Özellikle;

• Arkeoloji, tarih ve filoloji öğrencileri,

• Eski Anadolu uygarlıklarına ilgi duyan araştırmacılar,

• Müze ve kültürel miras alanında çalışanlar,

• Antik diller ve yazı sistemlerini öğrenmek isteyen herkes için uygundur.

Eğitim Programı

1. Hafta — Hititçenin Keşfi ve Hitit Dilinin Dünyası

Hititçenin nasıl çözüldüğü, Boğazköy/Ḫattuša tabletlerinin keşfi, Bedřich Hrozný’nin çalışmaları ve Hititçenin Hint-Avrupa dil ailesindeki yeri ele alınacaktır. Ayrıca transliterasyon ve transkripsiyon kavramları tanıtılacaktır.

Uygulama: İlk Hititçe kelimeler ve temel çivi yazısı işaretleri.

2. Hafta — Çivi Yazısına Giriş

Çivi yazısının Mezopotamya’dan Anadolu’ya uzanan serüveni, Hititlerin kullandığı yazı sistemi, hece işaretleri, Sumerogramlar, Akkadogramlar ve determinatifler incelenecektir.

Uygulama: CV, VC ve CVC işaretlerinin okunması ve yazılması.

3. Hafta — Çivi Yazısı Okuma Atölyesi

Tablet düzeni, fonetik değerler, kırık metinlerin gösterimi ve KUB ile KBo gibi temel Hitit metin yayınları tanıtılacaktır.

Uygulama: Tablet fotoğrafları üzerinden işaret tanıma ve transliterasyon çalışması.

4. Hafta — Hititçe Gramerine Giriş: İsimler

İsim ve sıfat yapıları, canlı–cansız cinsiyet sistemi, tekil–çoğul ve Hititçedeki temel hâller (nominatif, akuzatif, genitif, datif-lokatif, ablatif ve instrumental) işlenecektir.

Uygulama: İsim çekimleri ve kısa cümlelerin morfolojik çözümlemesi.

5. Hafta — Zamirler, Enklitikler ve Hititçe Cümle

Şahıs ve işaret zamirleri, iyelik yapıları, Hititçenin karakteristik enklitik zinciri ve temel söz dizimi ele alınacaktır.

Uygulama: Kısa cümlelerde kelime ve enklitik yapıların belirlenmesi.

6. Hafta — Hititçede Fiil Sistemi

-mi ve -ḫi çekimleri, şahıs ekleri, zamanlar, emir yapıları, aktif ve medio-passif sistem ile yaygın fiiller incelenecektir.

Uygulama: Fiil çekimleri ve kısa Hititçe cümlelerin tercümesi.

7. Hafta — Bir Hitit Tableti Nasıl Okunur?

Bir Hititoloğun çalışma yöntemi adım adım gösterilecektir: tablet, işaret, transliterasyon, transkripsiyon, gramer analizi ve çeviri süreçleri; ayrıca sözlük ve işaret listelerinin kullanımı tanıtılacaktır.

Uygulama: Seçilmiş bir Hititçe metnin satır satır birlikte çözümlemesi.

8. Hafta — Hititçe Metin Okuma Atölyesi

Final dersi tamamen uygulamaya ayrılmıştır. Katılımcılar, öğrendikleri işaretleri ve gramer bilgisini kullanarak özgün bir Hititçe metni birlikte okuyacak; transliterasyon, kelime çözümlemesi, gramer analizi ve Türkçe çeviri aşamalarını deneyimleyeceklerdir.

Eğitim Bilgileri

Uygulamalı Çivi Yazısı Deneyimi

Seminer boyunca katılımcılar yalnızca teorik bilgi edinmeyecek; tablet fotoğrafları, işaret çizimleri ve özgün metinler üzerinden gerçek filolojik çalışma pratiği kazanacaktır. Eğitim, Hititolojiye ilgi duyan herkes için akademik temellere dayanan, ancak başlangıç seviyesine uygun olarak tasarlanmış kapsamlı bir giriş programıdır.