Bize Ulaşın

     

Ekim Devrimi’nin Provası 1905 Rus Devrimi

1905 Devrimi, Çarlık Rusyası’nda kalıcı toplumsal ve siyasi değişikliklere neden oldu. Rusya, mutlakiyetle yönetilen bir ülkeden meclisi ve temel yasaları olan anayasal monarşiye dönüştü. İşçiler, köylüler, geniş halk yığınları, örgütleri ve partileriyle toplum hayatının ağırlıklı unsurları haline geldi.

Yirminci yüzyılın başında Rus Çarlığı mutlakiyetle yönetilen, derin toplumsal çelişkiler içeren bir Avrasya imparatorluğuydu. Geniş tarım topraklarında feodalizm egemendi. On dokuzuncu yüzyılın son on yılında gerçekleşen sanayileşme hamlesi, önemli kentlerde yoğunlaşan ve çoğu ağır sanayi tesislerinde çalışan büyük bir işçi sınıfı yaratmıştı. Çarlığın Avrupa’daki topraklarında yer alan farklı milliyetlerden halklar bağımsızlık mücadelesine girişmişlerdi.
Rus Çarlığında liberal düşünceler ve değişim talepleri on dokuzuncu yüzyıl başlarından itibaren yazarlar, sanatçılar, bazı bürokratlarla siyasetçiler tarafından gündeme getirilmiştir. 1860-1870 yılları arasında gerçekleşen Büyük Reformlar döneminde serflik kaldırılmış, eyalet meclisleri (zemstvo’lar) ve şehir meclisleri kurularak yönetim yetkisi yerel kurumlarla paylaşılmış, kanun devleti yaratma yönünde gelişmeler sağlanmıştır. Bu düzenlemeler 1880’lerde uygulanan reform karşıtı siyasetlerle önemli ölçüde kısıtlanmıştır.

Hızlı sanayileşme programı nedeniyle 1890’ların sonunda işçi sınıfı üç milyona ulaşmıştı. 1886-1894 arasında yılda ortalama otuz üç grev yapılırken 1895-1904 yılları arasında yılda ortalama yüz yetmiş altı grev kaydedilmiştir.

Burjuva aydınların ve emekçi sınıfların özgürlük taleplerine rağmen Çar, mutlakiyeti sürdürme eğilimindeydi. Ülke, Çar’ın emirlerine göre hareket eden bürokrasi ve polis aygıtı tarafından gözetilip yönetiliyordu. Toplanma, gösteri yapma, dernek kurma yasaktı. Basına sansür uygulanıyordu. Polis tarafından “kışkırtıcı” olarak nitelenen kişiler uzun süreli hapis veya sürgün cezalarına çarptırılıyordu…

Prof. Dr. Zafer KARS

Yazının devamını Bilim ve Ütopya dergisinin şubat sayısında okuyabilirsiniz…